حامیان لیوا در سوگ لیوا

جدیدترین مقاله ای که بعد از یک سال دوری از روزنامه نگاری در هفته نامه نصیر بوشهر از من چاپ شد . با تشکر از آقای رضا علی پور به خاطر ارسال مقاله به هفته نامه نصیر بوشهر .

 

 مصطفی دهقان

تازه از سفر تحقیقاتی به خلیج نایبند برمی‌گشتیم که شنیدیم به تازگی مراسم لیوا در خارگ برگزار شده که برخلاف گذشت بسیار تغییر کرده بود. آن‌چنان که می‌دانید رقص زار (شیخ فرج) یا لیوا ـ Leyva‌ ـ در واقع رقصی است به شیوه‌ی آفریقاییان که اولین بار توسط فردی به نام شیخ فرج و در حدود 250 سال پیش به خلیج فارس آورده شد. هر چند که احتمال می‌رود که این مراسم قدمت بیشتری در خلیج فارس و جزایر و سواحل آن داشته باشد و آن‌چنان که از نقشه‌های هلندیان ـ مربوط به سال 1757 میلادی ـ برمی‌آید این مراسم بیش از این هم در جزیره‌ی خارگ برگزار می‌شده.
"لیوا" مراسمی است به منظور درمان بیماری‌های صعب‌العلاج و نیز برقراری ارتباط با جن‌ها که درمیان بومیان نیز مقدس شمرده می‌شود، اما امروز با گذشت سال‌ها از ورود چنین مراسمی در فرهنگ مردم خارگ که در واقع جزئی از آن شده به دلیل بی‌توجهی، به سرعت در حال تحریف و شاید نابودی است. چرا که امروز به دلیل کهولت سنی افراد آشنا با این مراسم، مراسم به دست افرادی سپرده شده که خواسته و یا ناخواسته آن را به نابودی خواهند کشید. در واقع امروز این مراسم را می‌توان به کنسرتی از آهنگ‌های نامفهوم با نوازندگی جوانانی شبیه دانست که آن‌چنان آن را بی‌ارزش کرده‌اند که حتی زنگباری‌های مقیم خارگ هم از این اوضاع ناراضی شده‌اند.
حتی به یاد دارم شبی که جهت تهیه گزارشی از این مراسم به محل برگزاری آن رفته بودم، نزدیک بود دوربینم را در زیر لگد‌های "دی‌رجب" از دست بدهم. اما وقتی که شنیدم که چندی پیش هر کسی حتی با تلفن همراه خود می‌توانست به راحتی از این مراسم ـ که روزی "عکاسی ممنوع" ازنگاه‌برگزارکنندگان آن موج می‌زد ـ عکس یا فیلم تهیه‌کند، دانستم که چقدر این مراسم ارزش و حرمت خویش را از دست داده، به یاد روزی که اگر خنده‌ای، یا حتی لبخندی هم به لیواییان می‌زدی آن‌چنان با چوب‌های خیزران تنبیه می‌شدی که دیگر برای همیشه لیوا را فراموش می‌کردی، و حتی هنوز صدای فاطمه زنگباری ـ دی‌زار یا سردمدار لیوا در خارگ ـ در خاطره‌ام باقی است که می‌گفت «عکس نگیری‌ها بچه! دوربینت را خرد می‌کنم» اما وقتی که فیلم‌های مراسم لیوا را در گوشی تلفن همراه تعدادی از دوستان دیدم با تعجب از چگونگی تهیه این فیلم‌ها پرسیدم...
به هر حال مراسمی این چنین که در واقع خود یکی از نمادهای بومی و نشان قدمت فرهنگی مردم جزیره خارگ است، نبایست این چنین به ورطه‌ی فراموشی و نابودی سپرده شود.

 

به نقل از www.nasirboushehr.com