در مورد دکتر صالح حسینی - مترجم

مترجمی که جاودان خواهد بود

           

دکتر صالح حسینی          

                                                    

      شاید برای مترجم ها، دانشجویان مترجمی و همه ی آنها که به نوعی با کار ترجمه و یا آثار ترجمه شده ی ادبی سروکار دارند، صالح حسینی نامی است کاملا برجسته و آشنا. آشنایی با دکتر صالح حسینی و نشستن در کلاس های مفید و پربار و آموزنده ی او در دانشکده ادبیات دانشگاه شهید چمران اهواز، تحفه ای است که همواره شکرگزارش  بوده ام. مردی با صورتی روحانی که علم و آگاهی و دانش را به معنای واقعی می توان در راه رفتن، نگاه کردنهایش از پنجره کلاس به تصویر ماه بر فراز کارون، حرفهای نیشدارش و حتی انتقادهای همیشگی اش از برخی دیگر مترجمان دریافت. دکتر صالح مترجمی است که توانسته با تسلط کامل به زبان و ادبیات انگلیسی و نیز آشنایی کامل به کتاب مقدس (انجیل و تورات) و همچنین از برداشتن صدها بیت از اشعار شاعر مورد علاقه اش حافظ، مطالعه ی کامل تفسیر قرآن، آشنایی با ادبیات کهن ایران و حتی ادبیات کوچه و بازار، توازن کاملی در کارهای ترجمه شده ی خویش ارائه دهد. گرچه هنوز برخی از کارهایش را به دلیل مشکلات سانسور و یا به دلایلی که خود همواره از آن به کنایه و به طور سربسته در کلاس سخن می گوید، نتوانسته به چاپ برساند، اما با این حال نام او در فهرست محدود مترجمان ایرانی است که از خود آثاری جاودان را برجای گذاشته اند. دکتر صالح حسینی حساسیت شدیدی نسبت به برخی از لغات دارد که به عقیده او اشتباه وارد زبان فارسی شده و رایج شده است. مثلا اگر به ایشان بگویید: چه خبر؟ بلافاصله و با جدیت به شما خواهد گفت: چه خبر و کوفت. . . یا نسبت به کاربرد عبارتهایی همچون "خسته نباشد" و از اینجور عبارات که به قول خود ایشان از "لق لقه های زبان " است کاملا متنفر است. وى در مورد پيشكسوتان و استادن خود بسيار قدرشناس و فروتن است تا حدى كه ترجمه كتاب نظرى به ترجمه را با اين عنوان تقديم كرده است:«به استادم ابوالحسن نجفى كه هر چه از ترجمه مى دانم از او مى دانم.» همچنين مقدمه تحليل نقد را هم با سپاس از وى به پايان مى برد. بدين ترتيب او نه تنها درباب ترجمه و نقد كه در اخلاق هم مى تواند الگوى نسل جوان سرزمين ما باشد.
در مورد ترجمه نظر استاد این چنین است: «هنگام ترجمه، در هر لحظه، در هر جمله، در هر صفحه، دائماً خود رابه جاى خواننده بگذارد و از خود بپرسد كه خواننده از آن عبارت من چه مى فهمد و آيا آنچه مى فهمد همان چيزى است كه مراد نويسنده بوده است يا چيز ديگر. خاصه در ترجمه كتاب هاى علمى راهى جز اين نيست كه مترجم - البته به شرطى كه نخست مطلب كتاب را كاملاً فهميده باشد - به خود بگويد:« اگر اين مطلب را در كتابى به زبان خارجى نمى خواندم و قرار بود كه خودم آن را مستقيماً به فارسى بيان كنم چگونه بيان مى كردم؟ مترجم كتب علمى به يك معنى معلم نيز هست و وظيفه هر معلمى اين است كه مطلب درسى را براى شاگردان خود كاملاً قابل فهم كند. اين نكته را هم نبايد فراموش كنيم كه هر مفهومى به هر زبانى قابل بيان است، خاصه زبان فارسى با سابقه هزارساله اش در زمينه علمى و ادبى و فلسفى و اگر احياناً به اين نتيجه برسيم كه زبان فارسى براى بيان فلان نكته يا فلان مطلب ناتوان است (جمله اى كه بارها از زبان مترجمان تازه كار شنيده ام) بايد صددرصد مطمئن باشيم كه ناتوانى از زبان فارسى نيست، از خود ماست.»

 

بیوگرافی دکتر صالح حسینی

به نقل از روزنامه ایران: صالح حسينى به سال ۱۳۲۵ در سنقر كرمانشاه ديده به جهان گشود. دو سال در مكتب خانه درس خواند و يك سال طلبگى كرد و از همين راه با قرآن، حافظ و سعدى آشنا شد. پس از اتمام دوره هاى ابتدايى و دبيرستان درزادگاهش از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۲ در دانشكده ادبيات و علوم انسانى شيراز زبان و ادبيات انگليسى خواند. همچنين وى به مدت چهار سال در دانشگاه جورج واشنگتن آمريكا به تحصيل ادبيات پرداخت. اين دوره از سال ۱۳۵۴ تا سال ۱۳۵۸ به طول انجاميد. پس از بازگشت از آمريكا در دانشگاه اهواز به تدريس مشغول شد البته منهاى سه سال تعطيلى دانشگاهها كه دوسال آن را نزد دكتر نصرالله پورجوادى در مركز نشر دانشگاهى مشغول به فعاليت بود. دروس عمده اى كه وى تدريس مى كند عبارت است از: رمان، نقد، مكتب هاى ادبى، شعر انگليسى، بررسى ادبيات معاصر فارسى و ترجمه. در حين تدريس به ترجمه آثار مهم ادبى و همچنين نقد آثار مهم ادبيات معاصر هم مشغول است.

بخشى از آثار به چاپ رسيده:

- ترجمه رمان:

خشم و هياهو - اثر ويليام فاكنر

لرد جيم - اثر جوزف كنراد

آخرين وسوسه مسيح

 گزارش به خاك يونان

 برخيز اى موسى و ابشالوم ابشالوم- اثر نيكوس كازانزاكيس

 برادران كارامازوف- اثر داستايوفسكى 

به سوی فانوس دریایی - اثر ویرجینیا وولف

مرگ ایوان ایلیچ - اثر لئوتالستوی

مزرعه حیوانات - اثر جورج اورول

- در زمينه نقد:

بررسى تطبيقى خشم و هياهو و شازده احتجاب،

نيلوفر خاموش: نظرى به اشعار سهراب سپهرى و ...

ترجمه نقد:
رمز كل: كتاب مقدس و ادبيات

 تحليل نقد

- در زمينه نقد:

نظرى به ترجمه،

فرهنگ برابرى هاى ادبى،

واژه نامه ادبى

- همكارى با نشريه هاى مختلف و نوشتن ده ها عنوان مقاله  علمى و تحقيقى

فعلا باید برم که کلاس دکتر صالح داره دیر میشه. ممنون از حوصله تان. . .